محل تبلیغ شما !
محل تبلیغ شما!
محل تبلیغ شما !
محل تبلیغ شما!
محل تبلیغ شما!

آشنایی با صنايع دستي اصفهان سری ۲:

صنایع-دستی-اصفهان

 

 

 

صنایع دستی اصفهان ذوق و هنر استادکاران را به نمایش می گذارد و خاطره ای ماندگار از سفر را برایتان رقم می زند. با خرید صنایع دستی اصفهان هر بار که چشمتان به این صنایع دستی بیفتد بی درنگ روزهای شیرین و خاطره انگیز سفر به اصفهان در ذهنتان زنده  و تداعی می شود. در مطلب گذشته به معرفی تعدادی از صنایع دستی اصفهان پرداختیم، در ادامه به طور مختصر به معرفی تعدادی دیگر از این صنایع دستی می پردازیم. پس لطفا با ما همراه شوید.

 

میناکاری یا میناسازی:

 

 

مینا-کاری-اصفهان

 

 

مینا، هنر آتش و خاک و کوره است که با رنگ‌های پخته و درخشان روی فلز کار می‌شود و شهر اصفهان مهد این هنر در ایران است. به گفته برخی کارشناسان و در پی تطبیق دادن میناکاری‌ های بیزانس با آثار ایرانی، این هنر در ایران شکل گرفته و سپس به دیگر کشورها رفته ‌است. امروزه این هنر بیشتر بر روی مس انجام می‌شود ولی می‌توان بر روی طلا و نقره نیز آن را به عمل آورد.

تشخیص جنس مرغوب میناکاری یکی از دغدغه‌های خریدارانی است که به کیفیت بیش از قیمت آن اهمیت می‌دهند. میناکاران قدیمی و باتجربه در این باره می گویند در تولید یک اثر مرغوب از رنگ پخته استفاده می‌شود که جذب مس زیرساخت شده و هیچ‌چیز بر آن اثر نمی‌گذارد، در حالی که در نمونه نامرغوب از رنگ روغنی استفاده می‌شود که با قرار دادن ظرف مینای پر از آب روی حرارت، رنگ حل‌ می‌شود و نشان‌دهنده کیفیت پایین آن است در صورتی‌که در نمونه مرغوب آن با انجام این تست هیچ تغییری نسبت به حالت اول دیده نمی‌شود همچنین اعتماد به فروشنده و توجه به برند و نشان یک اثر را از دیگر فاکتورهای این تشخیص می باشد.

هنر میناکاری با وسعتی که دارد می تواند هر نوع و هر جنسی از وسایل را به شکلی متفاوت تولید نماید، این آثار مورد توجه بسیاری از افراد قرار می گیرند. کمتر کسی را می توان یافت که اثر میناکاری شده ای را مشاهده نماید و برایش جذاب و خیره کننده نباشد. برخی از محصولات مینا سازان عبارتند از:

بشقاب، گلدان، سرویس چای‌خوری و شربت‌خوری، کاسه و قدح، گلاب‌پاش ، قلمدان،  جعبه‌های آرایش زنانه ، انواع زیور آلات ، تابلوهای مینا که با هنرهای دیگر مانند طلاکاری، خاتم‌کاری، مینیاتور، جواهرسازی ترکیب می‌شود، آیینه ، جعبه قرآن ، درها و پنجره ها و ضریح های مینا کاری شده برای مقبره های  ائمه شیعه و اماکن متبرکه و….

 

 

کاشی سازی:

 

 

کاشی-اصفهان

 

 

کاشی سازی یکی از هنرهای دستی و قدیمی ایران و از اصلی ترین صنایع دستی اصفهان است و کاشی های فیروزه ای اصفهان از  قدیمی ترین این  کاشی ها محسوب می شود. در آغاز، این هنر بیشتر با آجرهای لعابدار برای استحکام بنا و نماسازی توامان استفاده می شد ولی رفته رفته در آرایش ظاهری ساختمان و نماسازی نیز کاربرد یافت به تدریج استفاده از کاشی با نقوش گل و بوته، نوع خشت و هفت رنگ رواج و کاشی کاران اصفهانی علاوه بر گل و بوته و اشکال هندسی از نقش حیوانات در تزئین کاخها و منازل استفاده کردند.

در این هنر اصالت طرح ها و نقش های قدیمی به خوبی حفظ شده است و حتی امروزه هم خواستاران بسیاری دارد. صنعتگران کاشی ساز طرح های مورد نظر را به طراحان سفارش می دهند و سپس آن را روی کاشی پیاده می کنند.

هم اكنون عمده هنرمندان این رشته در اصفهان قرار دارند.در اصفهان علاوه بر کاشی های ساده ساختمانی ، کاشی های نقش دار مخصوص نماهای خارجی بنا ها و مساجد به صورت هفت رنگ و معرق نیز تولید می شوند و به کار می روند.

كاشی در رنگ های مختلف تهیه و اغلب در كتیبه ها ، مغازه ها ، گنبدها و سردر مساجد و حسینیه ها به كار می رود .همچنین ظروف کاشی، گلدان و اشیاء مختلف دیگر با نقوش مختلف ساخته می شوند که عموما جنبه صادراتی دارند. در شهرهای مختلف استان اصفهان نیز کاشی سازی رایج است.

 

طلاكوبي ،كوفي گري يا كوفته گري :

 

 

طلاکوبی

 

 

 

هنر طلاکوبی نوعی تزئین در هنرهای سنتی و اصیل ایرانی است که با نخ طلا بر روی احجام فولادی ، جنگ افزارها ، قلم ها و اشیاء تزئینی کوبیده می شود. درگذشته طلاکوبی روی فلزات مانند مس، برنج و مفرغ نیز انجام می‌شد. اصفهان مهم ترین مرکز طلا کوبی روی فولاد در ایران است. این هنر از زمان‌های بسيار دور در شهر اصفهان ، رواج داشته است. هنرمندان این رشته را کوفته گر یا زرکوب می‌نامند.

شیار زدن بر روی فلز، چکش کاری مفتول طلا بر روی شیارهای ایجاد شده ، صیقل دادن سطح ، کوبیدن مفتول طلا بر روی شیارها و درنهایت شستشو و حرارت برای براق شدن کار از مراحل اجرای این هنر اصیل ایرانی است.

اوج این هنر اصیل ایرانی در دوره ی صفویه بود که در آن اسماء الهی بر روی علم وکتل های مذهبی حک می شد.

در قدیم برای تزیین افزار جنگ، زره ها، مهمیزها، دسته‌ی چاقو و شمشیر و اشیایی از این قبیل، از هنر طلاکوبی استفاده می‌شد. هم اکنون در اصفهان، طلاکوبی روی مجسمه‌های پرندگان و حيوانات مانند طاووس، کبوتر، آهو، شير و… که در واقع به تقليد از پيکره‌هايي که به انواع علم‌های سوگواری متصل است، ساخته و پرداخته می‌شود. اين مجسمه‌ها در سال‌های اخير طرفداران زيادی پیدا کرده است.برای  نگهداری اين مجسمه‌ها باید آن ها را از رطوبت مداوم، اشیای نوک‌تیز و برنده محافظت کرد و با دستمال کمی مرطوب تمیز نمود.

 

 

قلمکاری یا ساخت پارچه‌های قلمکار:

 

پارچه-قلمکاری

 

 

قلمکاری یا ساخت پارچه‌های قلمکار یکی از هنرهای دستی ایران است که قرن ها در اوج شهرت بود و از دوره مغولها در ایران مرسوم شده است. در دوره مذکور به منظور جلب نظر خوانین مغول ایرانیان نیز دست به ابتکاراتی زدند که از جمله ابداع نقاشی روی پارچه یا پارچه های قلمکار بود، سپس این صنعت در زمان صفویه گسترش بیشتری پیدا کرد.

امروزه مرکز اصلی تهیه‌ی پارچه‌های قلمکار شهر اصفهان است و شهرت قلمکار اصفهان بیشتر از دیگر نقاط ایران است.

برخي از نقش‌هاي مهم و قديمي پارچه قلمكار عبارتند از: بُته جقه ، بُته ترمه، دالبر، درهم ريزه، بند اسليم ، حاشيه پهلوي، گلدان ، سراميكي ، حلقه‌اي ، سلطنتي ، چهار بُته اميري ، سروي و برخي نقوش حيواني مانند طاووس ، شير و پرنده.

برای تهیه قلمکار نقوش مورد نظر به تفکیک رنگ و حداکثر چهار رنگ بر روی چوب‌هایی مانند چوب گلابی و زالزالک تراشیده می‌شود و سپس رنگ‌های مورد نظر مصرف می‌شود.

پارچه ویژه قلمکاری باید نخی باشد چون پذیرش رنگ برای الیاف پنبه به مراتب زیادتر از پشم می باشد به طور عمده پارچه های معمول مصرفی در قلمکاری عبارتند از پارچه های ابریشمی، کرباس، متقال، ململ حاجی علی اکبری، چلوار و کتان بافت خارجی.

مرغوبیت این نوع پارچه با یکدیگر تفاوت دارد. ریشه های اطراف، نظم در طرح، کیفیت پارچه، تمیزی کار، نوع رنگ مصرفی، سایز و چند مورد دیگر از عوامل قیمت گذاری این پارچه نفیس است.

سفره‌ی قلم کاری از محبوب ترین، کاربردی ترین و خوش قیمت ترین صنایع دستی اصفهان است این  سفره‌ی قلمکار که سراسر نقش‌ و‌نگار است، می‌تواند نقش یک رومیزی زیبا را در خانه‌ی ما داشته باشد، یا اینکه به عنوان سفره‌ی هفت‌سین بهاری‌ قابل استفاده است،حتی می‌توان از آن به عنوان سفره‌ی غذاخوری استفاده کرد.

 

زری بافی:

 

 

زری-بافی-اصفهان-

 

 

 

زَربَفْت یا زَری بافی از هنرهای ملی ایرانیان است و دارای سابقه‌ای طولانی از لحاظ بافت و تولید می‌باشد و از دوران قبل از اسلام، در ایران رواج و توسعه داشته است . در دوره صفویه، گروه بسیاری به تولید زری اشتغال داشتند فن زری بافی در دوران صفویه به منتهای کمال خود رسید. زری نفیس‌ترین و افسانه‌ای ترین و ظریف‌ترین منسوج ایرانی که در روزگار رونق و رواج خود شهرتی عالمگیر داشته و هم‌اکنون نمونه‌هایی از آن زینت‌بخش موزه‌ها و سایر مراکز هنری ایران و دیگر کشورهای جهان است همچنین  نمونه‌هایی از آن فقط در منازل افراد غنی جامعه یافت می‌شود.

این بافته سنتی نیز مانند بسیاری از پارچه های سنتی از دوگروه نخ تار و پود تشکیل شده است. برای بافت این پارچه از رنگ بندی پیچیده ای استفاده نمی کنند و برای نخ تار در نهایت از دو رنگ و برای نخ پود از شش رنگ استفاده می شود. زری دارایی ، زری اطلسی،زری پشت کلاف، زری لپه باف از انواع زری بافی محسوب می شوند.

مواد اولیه پارچه‌های زربفت، از بهترین نوع ابریشم طبیعی ایران انتخاب می‌شود. همچنین یکی از مهم‌ترین مواد اولیه، گلابتون است یعنی همان چیزی که باعث درخشش و گران‌بهایی ویژهٔ پارچه‌های زربفت می‌شود.

صنعت زری بافی، به تدریج و بر اثر منسوجات خارجی، کم رنگ شده و  اکنون کمتر کسی پیدا می‌شود که سختی‌های این کار را برای آموزش به جان بخرد. آکادمیک نبودن، نبود دسترسی به مواد اولیه مرغوب، منتقل نشدن هنر اساتید، حجیم بودن دستگاه نساجی، و … دست به دست هم داده‌اند برای از بین رفتن این هنر قدیمی.

آخرین تاروپودهای هنر زری بافی را می‌توانید در خانه شیخ الاسلام اصفهان دید، گرچه استاد شمسعلی توسط شاگردان خود توانسته فوت و فن‌های این هنر را به احیا کند تا به تاریخ و موزه سپرده نشود اما امیدی به مانائی این هنر غنی دیده نمی‌شود.

 

امیدواریم از این مطلب بهره کافی را برده باشید ، در صورت تمایل در روزهای آتی با ادامه این مطلب همراه شوید.

 

گرد آوری و تنظیم: http://rangvarang.com